Kara pozbawienia wolności

Pozbawienie wolności

 

Kara pozbawienia wolności to najsurowsza kara przewidzia na przez prawo polskie. Wyróżnia się:

 • pozbawienie wolności; minimalnie 1 miesiąc, maksymalnie 15 lat

 • 25 lat pozbawienia wolności; jedyna bezwzględnie oznaczona

 • dożywotnie pozbawienie wolności (art. 37 kk).

Warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności

Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 2 lat, jeżeli jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.

Zawieszając wykonanie kary, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się

po popełnieniu przestępstwa.

Zawieszenia wykonania kary nie stosuje się jednak wobec sprawcy, którego tyczą się przepisy dotyczące recydywy. Wobec sprawcy występku o charakterze chuligańskim oraz sprawcy przestępstwa polegającemu na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności w szczególnie uzasadnionych wypadkach

(art. 69 kk).

Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia i wynosi od 2 do 5 lat - w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. W wypadku zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy młodocianego lub określonego w art. 64 § 2 recydywisty okres próby wynosi od 3 do 5 lat (art. 70 kk)

Ponadto zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może orzec grzywnę w wysokości do 270 stawek dziennych, jeżeli jej wymierzenie na innej podstawie nie jest możliwe. Nie podlega ona jednak wykonaniu w razie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności. W takim przypadku pozbawienie wolności ulega skróceniu o okres odpowiadający liczbie uiszczonych stawek dziennych z zaokrągleniem do pełnego dnia (art. 71 kk).

 

Zawieszając wykonanie kary, sąd może zobowiązać skazanego do:

 

• informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby

• przeproszenia pokrzywdzonego

• wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby

• wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu

 

•    powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających
•    poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu,
albo oddziaływaniom terapeutycznym
•    uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych
•    powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach
•    powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami
w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób
•    opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym (jeżeli przestępstwo popełniono z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej sąd określa sposób kontaktu skazanego z pokrzywdzonym)
•    innego stosownego postępowania w okresie próby, jeżeli może to zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa.

Sąd może zobowiązać skazanego do naprawienia szkody w całości lub w części, chyba że orzekł środek karny, albo do uiszczenia świadczenia wymienionego katalogu środków karnych
(art. 72 kk).
Czas i sposób wykonania nałożonych obowiązków sąd określa po wysłuchaniu skazanego, nałożenie obowiązku polegającego na poddaniu się leczeniu, w szczególności odwykowemu
lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym, wymaga nadto zgody skazanego. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w okresie próby ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki (za wyjątkiem informowania o przebiegu, przeproszenia
oraz łożenia na utrzymanie innej osoby) albo od ich wykonania zwolnić, jak również oddać skazanego pod dozór albo od dozoru zwolnić (art. 74).
Zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może w okresie próby oddać skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. Jednakże dozór jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, sprawcy, do którego stosuje się przepisy o recydywie z art. 64 § 2, a także wobec sprawcy przestępstwa popełnionego w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych
(art. 73 kk).
Sąd obowiązkowo zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności.
Sąd także zarządza wykonanie kary jeżeli skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.
Sąd może zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności gdy popełnił inne przestępstwo niż wyżej wymienione albo jeżeli uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych.
Sąd może także zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany po wydaniu wyroku, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności gdy w tym czasie popełnił przestępstwo.
Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby (art. 75 kk).
 

Warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności

Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy jego postawa, właściwości i warunki osobiste, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa, okoliczności jego popełnienia oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, iż skazany po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Ustawodawca określił ściśle przesłanki przedterminowego zwolnienia:
•    skazany odbył co najmniej połowy kary
•    skazany odbył 2/3 kary albo 3/4 kary, jeżeli stosuje się do niego przepisy o recydywie
z art. 64 kk
•    skazany odbył 15 lat kary, jeżeli został skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności
•    skazany odbył 25 lat kary, jeżeli został skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności (art. 78 kk).

W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd wymierzając karę pozbawienia wolności może wyznaczyć surowsze ograniczenia do skorzystania przez skazanego z warunkowego zwolnienia niż wyżej wymienione (art. 77 kk).
Skazanego można, niezależnie od wyżej wymienionych warunków zwolnić warunkowo po odbyciu 15 lat pozbawienia wolności (art. 79 kk).
W razie warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby, który jednak nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat. Jeżeli zaś skazanym jest osoba, do której stosuje się przepisy o recydywie okres próby nie może być krótszy niż 3 lata.
Natomiast w razie warunkowego zwolnienia z kary dożywotniego pozbawienia wolności okres próby wynosi 10 lat (art. 80 kk).
Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą warunkowego zwolnienia (art. 82 kk).
Jeżeli natomiast warunkowe zwolnienie zostało odwołane, ponowne warunkowe zwolnienie nie może nastąpić przed upływem roku od osadzenia skazanego w zakładzie karnym, a w wypadku kary dożywotniego pozbawienia wolności przed upływem 5 lat (art. 81 kk).